Edilgen Yapı ve Ettirgen
be + V3 formülünün tüm zamanlardaki hâli, ettirgen yapı (have something done) ve akademik metinlerin belkemiği olan 'It is said that…' kalıpları.
Bu sayfa neyi kapsıyor
- be + V3 formülü
- Tüm zamanlarda edilgen
- Edilgen olmayan fiiller
- İki nesneli fiiller
- get-passive
- Ettirgen: have/get something done
- It is said that… kalıpları
Kural: be + V3
Etken cümlede kim yaptı öne çıkar; edilgen cümlede ne oldu.
| Cümle | |
|---|---|
| Etken | The police arrested the man. |
| Edilgen | The man was arrested (by the police). |
Dönüşüm üç adımda olur:
- Etken cümlenin nesnesi özne olur
- Fiil be + V3 biçimine geçer —
benin zamanı etken fiilin zamanıdır - Eski özne gerekirse by ile sona eklenir (çoğu zaman hiç yazılmaz)
Tüm zamanlarda edilgen
be fiili zamanı taşır, V3 sabit kalır.
| Zaman | Etken | Edilgen |
|---|---|---|
| Present Simple | He writes it. | It is written. |
| Present Continuous | He is writing it. | It is being written. |
| Present Perfect | He has written it. | It has been written. |
| Past Simple | He wrote it. | It was written. |
| Past Continuous | He was writing it. | It was being written. |
| Past Perfect | He had written it. | It had been written. |
| Future (will) | He will write it. | It will be written. |
| Future (going to) | He is going to write it. | It is going to be written. |
| Future Perfect | He will have written it. | It will have been written. |
| Modal | He must write it. | It must be written. |
| Geçmiş modal | He should have written it. | It should have been written. |
| Infinitive | to write | to be written |
| Gerund | writing | being written |
Edilgen yapılamayan fiiller
Edilgen için nesne gerekir. Nesnesi olmayan (geçişsiz) fiiller edilgen olamaz.
| Fiil grubu | Örnekler |
|---|---|
| Hareket ve varlık | happen, occur, arrive, come, go, appear, disappear, die, live, sleep, fall |
| Durum fiilleri | seem, look, belong, consist, exist, remain, resemble |
| Sahiplik | have (sahip olmak), lack, suit, fit |
[Yanlış]
An accident was happened.→ [Doğru] An accident happened.
[Yanlış]The book is belonged to me.→ [Doğru] The book belongs to me.
[Yanlış]He was died last year.→ [Doğru] He died last year.
İki nesneli fiiller: iki ayrı edilgen
give, send, offer, tell, show, teach, lend, pay, promise gibi fiiller iki nesne alır — dolayısıyla iki edilgen kurulabilir.
Etken: They gave me a prize.
Edilgen 1: I was given a prize. — kişi öne çıkar (daha yaygın)
Edilgen 2: A prize was given to me. — nesne öne çıkar
İkinci biçimde kişi to alır. İngilizce genelde kişiyi özne yapmayı tercih eder.
by ne zaman yazılır?
by + fail çoğu zaman hiç yazılmaz. Yalnızca fail bilgi taşıyorsa eklenir.
| Durum | Örnek |
|---|---|
| Fail önemli → yaz | Hamlet was written by Shakespeare. |
| Fail bilinmiyor → yazma | My bike was stolen. |
| Fail genel/belirsiz → yazma | English is spoken here. |
| Fail bağlamdan belli → yazma | He was arrested yesterday. |
Araç için by değil with kullanılır: It was cut with a knife. — kesen kişi by, kullanılan alet with.
get-passive
Konuşma dilinde be yerine get gelebilir. Genelde olumsuz ya da beklenmedik olaylarda ve değişim anlatırken kullanılır.
| be | get |
|---|---|
| He was hurt. | He got hurt. |
| They were married in 2019. | They got married in 2019. |
| The window was broken. | The window got broken. |
get durağan durumlarla kullanılmaz: [Yanlış] This book is get known.
Kalıplaşmış örnekler: get dressed · get lost · get paid · get caught · get used to
Ettirgen yapı: have / get something done
Bir işi başkasına yaptırdığında kullanılır. Türkçedeki “-tır / -dır” ettirgen ekinin karşılığı.
have / get + nesne + V3
| Cümle | Anlamı |
|---|---|
| I cut my hair. | Kendim kestim. |
| I had my hair cut. | Kestirdim (kuaförde). |
| I got my car repaired. | Arabamı tamir ettirdim. |
| She is having a house built. | Ev yaptırıyor. |
| I need to have my eyes tested. | Göz muayenesi yaptırmam lazım. |
Ettirgenin ikinci anlamı: istenmeyen bir şeyin sana olması.
He had his wallet stolen. — Cüzdanı çalındı.
She had her house broken into. — Evi soyuldu.
Kim yaptığını söylemek istersen have + kişi + V1 (yalın fiil) kullanılır:
I had the mechanic check the car. — Tamirciye kontrol ettirdim.
I got my brother to help me. —getiletogelir.
make · let · help edilgeni
| Etken | Edilgen |
|---|---|
| They made him sign it. | He was made to sign it. |
| They let him go. | He was allowed to go. (let edilgeni yok) |
| She helped me carry it. | I was helped to carry it. |
make etkende yalın fiil alır ama edilgende to kazanır — sınavlarda sorulan bir ayrıntı.
let fiilinin edilgeni yoktur; yerini be allowed to alır.
It is said that… kalıpları
Akademik yazının ve YDS okuma parçalarının en sık yapılarından biri. Kaynağı belirsiz bilgiyi aktarmak için kullanılır.
Bu fiiller: say, believe, think, know, report, claim, expect, consider, estimate, allege, suppose
İki eşdeğer biçim var:
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| It + edilgen + that | It is said that he is very rich. |
| Özne + edilgen + to | He is said to be very rich. |
Geçmişe bakıyorsa to have + V3 gelir:
| Zaman ilişkisi | Örnek |
|---|---|
| Aynı zaman | He is said to be ill. (= It is said that he is ill.) |
| Daha önce | He is said to have been ill. (= It is said that he was ill.) |
| Geçmişte söylenmiş | He was said to be ill. |
Edilgende dikkat edilecek beş nokta
| Nokta | Örnek |
|---|---|
| V3’ü V2 ile karıştırma | [Doğru] It was written. — [Yanlış] |
| be’yi unutma | [Doğru] It was built in 1920. — [Yanlış] |
| Edat düşmez | [Doğru] He was looked after well. — after kalır |
| Edat fiilleri edilgen olur | The meeting was put off. · She is well thought of. |
| born daima edilgen | [Doğru] I was born in 1998. — [Yanlış] |
📋 Özet kart
| Konu | Kural |
|---|---|
| Formül | be + V3 — be zamanı taşır |
| Dönüşüm | Nesne → özne · fiil → be+V3 · özne → by |
| Continuous | is/was being + V3 |
| Perfect | has/had been + V3 |
| Modal | must be + V3 · should have been + V3 |
| Edilgen olmayanlar | happen, occur, arrive, die, seem, belong, consist |
| İki nesne | Kişi öne çıkar: I was given a prize. |
| by ↔ with | Fail by, alet with |
| get-passive | Beklenmedik/olumsuz olay: got hurt, got married |
| Ettirgen | have/get + NESNE + V3 — sıra kritik |
| make edilgeni | be made to + V1 |
| let edilgeni | Yok → be allowed to |
| It is said that… | = Özne + is said to be / to have been |
| born | Daima was/were born |
Mini Test — Edilgen Yapı
6 soru. Her doğru cevap 1 puan. Geçmek için en az 3 doğru gerekiyor.
0 / 6 cevaplandı
-
1 "Bir kaza oldu." — Hangisi doğru?
Açıklama: happen geçişsiz bir fiildir — nesnesi yoktur, dolayısıyla edilgen yapılamaz. Aynı grupta occur, arrive, die, appear, seem, belong, consist var. Türkçede "oldu" edilgen gibi durduğu için bu tuzağa çok düşülür; sınavlar bunu doğrudan sorar.
-
2 "Saçımı kestirdim (kuaförde)." — Hangisi doğru?
Açıklama: Ettirgen yapı: have/get + NESNE + V3. Sıra kritik — nesne fiilden ÖNCE gelir. "I had cut my hair" Past Perfect olur ve "kendim kesmiştim" anlamına gelir. "I cut my hair" ise kendim kestim demek.
-
3 "Virüsün yarasalardan kaynaklandığına inanılıyor." — Hangisi doğru?
Açıklama: "It is believed that the virus ORIGINATED…" cümlesinde yan cümle geçmiş olduğu için, özneyi öne çeken biçimde "to HAVE originated" gelir. Yan cümle ana cümleyle aynı zamanda olsaydı "to originate" doğru olurdu. YDS bu dönüşümü düzenli olarak sorar.
-
4 "Ona imzalatıldı." — make fiilinin edilgeni hangisidir?
Açıklama: make etken cümlede yalın fiil alır (They made him sign it) ama EDİLGENDE "to" kazanır: was made to sign. let fiilinin ise edilgeni yoktur; yerini "be allowed to" alır: He was allowed to go.
-
5 "1998'de doğdum." — Hangisi doğru?
Açıklama: born daima edilgen yapıda kullanılır: was/were born. Türkçede "doğdum" etken göründüğü için "I born" hatası çok yaygındır. Belirli bir geçmiş yıl verildiği için Past Simple edilgen gelir, Present Perfect değil.
-
6 "Toplantı ertelendi." — Hangisi doğru?
Açıklama: Edat fiilleri (put off, look after, deal with, think of) edilgen yapılabilir ve EDAT DÜŞMEZ — fiile yapışık kalır. "was put off" doğru; edatı atmak ya da yerini değiştirmek cümleyi bozar.
Bu konuyla çalışılacak kelime havuzları
- Akademik Çekirdek 1 — AWL Sublist 1 — 59 kelime
- YÖKDİL Fen — Sayısal Alan Kelimeleri — 57 kelime