Sıfat Cümleleri (Relative Clauses)

Kural: Türkçe önüne koyar, İngilizce arkasına

Türkçe sıfat cümlesini ismin önüne kurar ve fiili sıfata çevirir:

Dün gördüğüm adam öğretmen.

İngilizce aynı bilgiyi ismin arkasına tam bir cümle olarak ekler:

The man whom I saw yesterday is a teacher.

Bu sıra farkı, Türkçe konuşanın sıfat cümlelerinde zorlanmasının tek sebebi. Kalıp şu: isim + ilgi zamiri + cümle.

---

İlgi zamirleri

İlgi zamiri seçimi iki soruyla belirlenir: nitelenen şey insan mı ve zamir cümlecikte özne mi nesne mi? Tablo bu iki eksenin çarpımıdır; ezberlenecek beş ayrı kural yok, iki soru var.

that konuşma dilinde who ve which yerine serbestçe kullanılır — ama iki yerde kullanılamaz (aşağıda).

---

Özne mi, nesne mi? — zamir düşürme

Bu ayrım her şeyi belirliyor. İlgi zamiri sıfat cümlesinin öznesi mi, nesnesi mi?

Özne: The man who lives here is my uncle. → who + lives (fiil) → düşürülemez
Nesne: The book (which) I bought is good. → which + I bought (özne+fiil) → düşürülebilir

---

Tanımlayan ↔ tanımlamayan

İki tür sıfat cümlesi var ve aradaki fark virgül ile işaretlenir. Anlam farkı ciddi.

My brother who lives in Ankara is a doctor. — birden fazla kardeşim var, Ankara’da olanı doktor
My brother, who lives in Ankara, is a doctor. — tek kardeşim var, ayrıca Ankara’da yaşıyor

---

whose

Sahiplik bildirir ve insan-nesne ayrımı yapmaz. Arkasından isim gelir.

The man whose car was stolen called the police.
A house whose windows are broken. — nesne için de geçerli

Cansız varlıklarda of which alternatifi vardır ama ağırdır: a house the windows of which are broken — resmi metin dışında kullanılmaz.

---

Edatlı sıfat cümleleri

Sıfat cümlesinde bir edat varsa iki yere konabilir.

Kurallar:

• Edat başa gelirse zamir whom ya da which olmak zorundadır — that ve who gelmez
• Edat başa gelirse zamir düşürülemez

✓ the house in which I live — resmi
✓ the house (which) I live in — gündelik
✗ the house in that I live · ✗ the house in I live

Miktar + of which / of whom yapısı akademik metinde sık geçer:

He wrote ten books, three of which became bestsellers.
There were 40 students, most of whom passed.

---

where · when · why ve alternatifleri

Bu üç zarf, “edat + which” yapısının kısaltılmış hâlidir. the city where I was born ile the city in which I was born aynı şeyi söyler; ilki günlük, ikincisi resmî kayıttır. Akademik metinlerde ikinci biçim sık geçtiği için tanınması gerekir.

---

Cümle kısaltma (reduction)

Sıfat cümleleri kısaltılabilir. Akademik metinlerin yoğunluğu büyük ölçüde bundan geliyor — kısaltılmış yapıyı tanımak okuma hızını doğrudan etkiliyor.

1. Özne + be → sıfat ya da -ing / V3 düşer

En kolay kısaltma bu: ilgi zamiri özneyse ve arkasından be geliyorsa, ikisi birden silinir. Geriye kalan biçim zaten cümledeki işi görür.

Kural: özne konumundaki zamir + be düşer; kalan yapı -ing (etken) ya da V3 (edilgen) olur.

2. be olmadan da kısaltılır: etken → -ing

be yoksa da kısaltma mümkündür: etken bir fiil -ing biçimine döner. Bu, akademik metinlerde son derece yaygındır ve okurken bir -ing gördüğünüzde onun gizli bir sıfat cümlesi olabileceğini bilmek, uzun cümleleri çözmeyi hızlandırır.

3. Sıra sayısı ve üstünlükten sonra → infinitive

Üçüncü kısaltma yolu dar ama kesin bir kurala bağlıdır: nitelenen isim bir sıra sayısı (the first), bir üstünlük (the best) ya da only içeriyorsa, ilgi cümleciği mastara dönüşebilir.

---

Sık yapılan beş hata

Bu hataların dördü aynı kaynaktan gelir: ilgi zamirinin zaten bir görevi olduğunu unutmak. who cümleciğin öznesiyse ayrıca he konmaz; which nesneyse ayrıca it konmaz. Türkçede sıfat cümlesi ortaçla kurulduğu için (burada yaşayan adam) bu ikinci zamir refleksi Türkçeden gelmez — İngilizce cümleyi parça parça kurmaktan doğar.

---

📋 Özet kart